نرم افزار BPMS


در این مطلب به مقایسه نرم افزارهای BPMS از منظر BPMN خواهیم پرداخت. نرم افزارهای زیادی به اسم نرم افزار BPMS در کشور ما و دنیا وجود دارد ولی آیا واقعاً همه این موارد BPMS هستند؟ از کجا میتوان پی برد که یک نرم افزار BPMS واقعی است یا تنها یک فرم ساز یا سیستم گردشکار است که نام BPMS بر روی آن نهاده شده است؟

 

برای پی بردن به اینکه یک نرم افزار تا چه حدی الزامات یک نرم افزار BPMS واقعی و استاندارد را پشتیبانی میکند، شاخص ها و معیارهایی وجود دارد که در این مطلب یکی از مهم ترین این شاخص ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد. در ادامه نرم افزارهای Bizagi و Processmaker را بر اساس این شاخص مورد مقایسه قرار خواهیم داد.

 

یکی از مهم ترین شاخص ها در زمینه مقایسه نرم افزارهای BPMS پشتیبانی از زبان استاندارد مدلسازی BPMN2 است. BPMN مخفف Business Process Model and Notation است که شامل مجموعه ای از نمادهای استاندارد برای مدلسازی فرایندها و مشتمل بر استانداری با بیش از ۵۰۰ صفحه است. BPMN توسط گروه OMG توسعه و پشتیبانی میشود و کامل ترین استاندارد برای مدلسازی و خودکار سازی فرایندهای کسب و کار در سطح دنیا به شمار می رود.

 

برخی از اعضا گروه OMG را در این صفحه ببینید. از ماکروسافت تا ناسا، چندین دانشگاه معتبر جهان، شرکت های قوی حوزه تکنولوژی، اوراکل و آی بی ام و….

 

این گروه قدرتمند دور هم جمع شده و یک استاندارد فوق العاده برای مدلسازی فرایند طراحی کرده اند تحت عنوان BPMN که پس از سال ها تکمیل و اصلاح هم اکنون نسخه شماره 2 آن در دسترس است.

به دلیل کامل بودن استاندارد BPMN2 ، یکی از مهم­ترین شاخص های ارزیابی نرم افزارهای BPMS پشتیبانی از نمادهای مختلف BPMN2 است.

 

البته وقتی این شاخص را مطرح می­کنیم تقریباً همه شرکت­های تولید­کننده BPMS ادعا می­کنند که از زبان مدلسازی BPMN پشتیبانی می­کنند منتها استاندارد BPMN2 طیفی است که از مجموعه­ ای از پترن­ها و الگوها تشکیل شده است. حتی اگر هر یک از ما به این زبان مسلط نباشیم و با زبان­های ابتدایی مثل فلوچارت نمودارهای فرایندی خود را ترسیم کنیم، می­توان گفت به ده تا بیست درصد استاندارد BPMN مسلط هستیم زیرا پترن­ها و الگوهای اولیه استاندارد BPMN تا حدودی شبیه فلوچارت یا نمودار فعالیت موجود در UML است. نکته مهم در مورد پشتیبانی یک نرم افزار BPMS از نمادهای BPMN2، پشتیبانی از نمادهای جدید، پیچیده و در عین حال کاربردی BPMN2 است که در ادامه تعدادی از آنها را معرفی خواهیم کرد.

 

برای یک نرم ­افزار BPMS پشتیبانی از پترن­ها و نمادهای استاندارد BPMN2 حائز اهمیت است زیرا فرایندهای یک سازمان آنقدر خطی و ساده نیستند که بتوان آنها را با فلوچارت مدل کرد. در نتیجه وقتی نرم ­افزار BPMS از پترن­های حرفه­ای پشتیبانی نکند، هر جا در مدل­های فرایندی از این پترن­ها استفاده شود، مجبور به برنامه ­نویسی و کدنویسی در پشت نرم ­افزار BPMS هستیم که این موضوع با ذات و منطق نرم­افزارهای BPMS که حداقل کدنویسی است در تضاد است. منطق نرم ­افزارهای مدیریت فرایند بر کاهش کدنویسی است و وقتی مدام مجبور به کدنویسی شویم، عملاً منطق اصلی نرم ­افزارهای BPMS زیر سئوال رفته است.

 

15 نماد مهم BPMN در مقایسه نرم افزارهای BPMS

در ادامه 15 نماد از استاندارد BPMN2 قید شده است که خوب است در ارزیابی BPMSها مورد بررسی قرار گیرد:

  1. دروازه موازی (Parallel gateway)
  2. دروازه جامع یا مشمول (Inclusive gateway)
  3. دروازه مبتنی بر رویداد (Event based gateway)
  4. زیر فرآیند (Sub-process)
  5. رخداد میانی مرزی متوقف کننده (interrupt boundary intermediate event)
  6. رخداد میانی مرزی غیر متوقف کننده (interrupt boundary intermediate event Non)
  7. رویداد زمان سنج (Timer event)
  8. رویداد سیگنال (Signal event)
  9. رویداد اسکالیشن (Escalation event) یا تشدید
  10. رویداد لغو (Cancel event)
  11. رویداد خطا (Error event)
  12. رویداد تمام کننده (Terminate event)
  13. رویداد قاعده یا مشروط (Rule event)
  14. رویداد جبران (Compensate event)
  15. رویداد پیام (Message event)

 

مقایسه نرم افزار Bizagi و نرم افزار Processmaker

حال بر اساس مطالب گفته شده و 15 نماد معرفی شده در بالا، دو نرم افزار Bizagi و Processmaker را با یکدیگر مقایسه خواهیم کرد.

 

 

البته مواردی که در بالا بیان شد، تمام نمادهای مهم استاندارد BPMN2 نیستند و میتوان سایر نمادها را نیز به لیست بالا اشاره کرد.

ملاحظه مینمایید که نرم افزار Bizagi تقریباً از تمام 16 نماد مهم BPMN اشاره شده در لیست بالا پشتیبانی می کند درحالیکه نرم افزار Processmaker از 5 نماد.

 

یک نکته قابل توجه دیگر اینکه اگر در شرف خرید نرم افزار BPMS هستید، از لیست بالا برای ارزیابی نرم افزارهای BPMS حتماً استفاده کنید. اگر نرم افزار BPMS مورد بررسی شده حداقل 70 درصد نمادهای اشاره شده در جدول فوق را پوشش نمیداد، خیلی کیفت لازم را نداشته و بیشتر یک فرم ساز یا سیستم گردش کار است.

 

گفتنی است این تازه گام اول ارزیابی نرم افزارهای BPMS است. اگر نرم افزاری از این گام عبور کرد، باید گام های بعدی را بررسی کنید. در مورد گام های بعدی ارزیابی نرم افزارهای BPMS مطالب بعدی را دنبال کنید.